“Özgür’ce Anlat” ile farklı meslek gruplarının ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerine, yaşadıkları meseleleri soruyor, bu noktada yaptıkları çalışmaları okurlarımıza aktarıyoruz. Bu kapsamda gazetemize konuşan Kocaeli Tabip Odası Başkanı Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, hekimlerin üzerinde çok fazla baskı olduğunu, bu baskıların arasına son zamanlarda malpraktis dava baskısının da eklendiğinin altını çizdi. Prof. Dr. Çağlayan, bu baskıların hekimlerde duygusal ve fiziksel tükenmişliğe neden olduğunu belirtti.
BASAMAKLANDIRILMIŞ SAĞLIK SİSTEMİProf. Dr. Çağlayan, hekimlerin yaşadığı sorunlar ile ilgili şunları dile getirdi: “Hekimler, günümüzde oldukça zor koşullarda çalışmaktadırlar. Çalışma koşulları ile ilgili sorunlara baktığımızda hasta başvurularındaki aşırı artışlar, aşırı iş yükü, uzun, düzensiz ve dinlenmesiz çalışma saatleri, nöbetler sayılabilir. Sağlık hizmetleri kesintisiz, 24 saat boyunca sürdürülmesi gereken hizmetlerdir. Böyle bir hizmetin sürdürülebilmesi ve nitelikli sağlık hizmeti verilebilmesi için iyi bir planlamaya, yeterli sayıda emek gücüne basamaklandırılmış bir sağlık sistemine gereksinim vardır. Ülkemizde ne yazık ki sağlık sistemi deyince doğrudan hastaneler akla geliyor ve sağlık hizmetinin büyük bir bölümü de burada sunuluyor.
YILDA 1 MİLYAR 138 BİN MUAYENE Sağlık Bakanlığı’nın 2025 yılına ait yayınladığı rapora göre Türkiye’de kamu, özel ve üniversite hastanelerinin toplam sayısı 1553 ve bunun 540’ı özel hastanedir. Yıllık muayene sayımız ise 2025 yılında 1 milyar 138 bin oldu ve bu da kişi başı 13,2 başvuru anlamına geliyor. Bu başvuruların büyük çoğunluğu da hastanelere yapılıyor ve bu da hastanelerde çalışan hekimlerin 5 dakikada bir hasta bakmaya zorlanmasıyla sonuçlanıyor. Çok hasta bakmak ne sağlık sistemi ne hekim, ne de hasta için olumlu bir durum değildir. Bu hastalıkları önleyemeyen sistem, başını kaldırmadan çalışan ve yeterince dinlenemeyen hekim, yeterli ve nitelikli sağlık hizmeti alamamış hasta demektir.
DUYGUSAL BASKI VE FİZİKSEL ŞİDDETTürkiye'de Sağlık Bakanlığı, özel sektör, üniversiteler dahil 232 bin civarında hekim bulunmaktadır ki bunların 65 bini asistan, 111 bini uzman, 56 bini de pratisyen hekimdir. Dolayısıyla hekimlere hasta başvurusu arttığı için iş yükleri de artıyor. Bir de tabi işin sadece fiziksel boyutu değil, duygusal boyutu da var. Yani insanların hep en ızdıraplı, en savunmasız zamanlarıyla karşılaşıyorsunuz, ölümü yaşıyorsunuz. Dolayısıyla duygusal anlamda da çok ciddi bir baskı ve stres oluşuyor hekimlerde. Çok fazla şiddet sorunu var hekimlerin. Hekimler özellikle acillerde veya cerrahi branşlar başta olmak üzere hastanelerde, birinci basamakta hemen hemen her yerde çok yaygın bir biçimde şiddete maruz kalıyorlar.
HEKİME AÇILAN DAVALAR ARTTISon dönemde buna malpraktis (kötü uygulama) davaları kaygısı da eklendi. Hekimlerin elinde sihirli bir değnek yok. Her olumsuzluk sanki malpraktis gibi algılanıyor ama değil. Bu yüzden de hekimler aleyhine açılan davalarda artış var. Bu da hekimleri hem maddi olarak zorluyor hem manevi olarak zorluyor. Bir duruma malpraktis denilebilmesi için, yanlış tedavi veya yanlış bir uygulama yapılması veya ihmal gibi durumlar olmalı. Hastalığın gidişatındaki beklenen bir süreç veya tedaviden beklenen bir komplikasyon malpraktis olarak kabul edilemez. Ayrıca günümüzde kötü, yanlış veya hatalı uygulamalar çoğunlukla yukarıda bahsetmiş olduğumuz ağır ve aşırı çalışma koşullarından kaynaklanıyor.
PERFORMANS ÜZERİNDEN MAAŞHekimlerin maaşları performansa dayalı ücretlendiriliyor. Günümüzde hekimler çok farklı kalemlerden ücretlendirilen maaşlarla gelirlerini elde ediyorlar. Buna rağmen alınan ücretler birçok gelişmiş ülkenin gerisinde kalıyor. Performans gelirleri emekliliğe yansımayan, hekim yıllık iznine ayrıldığında ya da hasta olup çalışamadığında kesiliyor. TTB ve Kocaeli Tabip Odası olarak tek kalemde maaşa ve dolayısıyla emekliliğe yansıyan hekimlik mesleğine ve insan onuruna yaraşır bir emek ücreti talep ediyoruz. Bugün ister kamuda ister özelde çalışsın hekimden bakabildiği kadar çok hasta bakması isteniyor. Oysa sağlık hizmeti dediğimiz şey sadece hastalıkların tedavisi değildir, koruma da koruyucu hizmetler de bunun bir parçasıdır.
TÜKETİCİ MAHKEMESİNDE YARGILANIYORAslında hekimlerin en büyük sorunu tükenmişlik. Hem duygusal hem fiziksel tükenmişlik yaşıyorlar. Bunun dışında tıbbi deontoloji olarak adlandırılan bizim hekimlik mesleğinin temel etik ilkeleri vardır. Ne yazık ki son zamanlarda hekimler birbirleriyle rekabet eder pozisyona geldiler. Hekimler tüm bu baskılar nedeniyle daha güvenli branşlarda çalışmaya yöneldiler. Eskiden kadın hastalıkları ve doğum ihtisası çok popülerdi ama günümüzde hiç tercih edilmiyor. Çünkü burada çok fazla malpraktis baskıyla karşı karşıyalar. 100 milyon lirayı aşan tazminat kararları var. Hekimler tüketici mahkemelerinde yargılanıyor. Yani hekimlikle ilgili bir şey değil de tüketiciyi zarara uğratmakla ilgili, tamamen ticaretin konusu olmuş durumdalar.”
Koruyucu sağlık hizmeti tedaviyi sistemli hale getirir
Prof. Dr. Çağlayan, hekimlerin yaşadığı sorunlara çözüm bulunabilmesi için şu önerilerde bulundu: “Koruyucu sağlık hizmetlerine önem vermek zorundayız. Bunun için de sağlık sistemi içerisinde güçlü bir birinci basamak oluşturulmalı. Sağlık hizmetleri yoluyla kişilerin yakından takip edilmesi, hastalanmadan riskine göre koruyucu önlemler uygulanarak hastalıkların önlenmesi veya komplikasyon gelişmeden, hastalık daha kötüye gitmeden, daha sıkı aralıklarla takip edilmesi, ilaçlarının düzenlenmesi, tedavilerin düzgün ve sistemli hale getirilmesi gerekiyor. Çünkü bazı süreçlerin önüne geçilebilir.
AŞI REDDİ HASTALIKLARI ARTIRDI
Bunun için ilk önce sağlıklı beslenilmeli. Kişinin hipertansiyonu varsa düzenli takip ve tuzsuz diyet gibi önleyici müdahalelerle hastalığın daha başlangıçta çözülmesi sağlanabilir. Bununla birlikte aşılar en önemli koruyucu sağlık hizmetidir. Aşılar sayesinde biz pek çok hastalığı ve enfeksiyon hastalığını durdurabilmiştik. Ancak şimdi aşı retleri ve tereddütleri olduğu için insanlar aşıdan da uzaklaştılar ve bu kez enfeksiyonlar daha ağır tablolarla geliyorlar. Aşının yarattığı o direnç azaldı ve hastalıklara karşı bağışıklık azaldı. Özellikle çocuk ve bebekler aşıyla korunabilecekleri hastalıklarla uğraşmak zorunda kalıyorlar. Bununla birlikte yediğimiz gıdadan soluduğumuz havaya kadar birçok faktör sağlığımızı etkiliyor.”
Her 7 çocuktan biri astımlı
Prof. Dr. Çağlayan, “Bugün ülkemizde astım sıklığı özellikle çocuklarda yüzde 12'leri geçti. Yetişkinlerde yüzde 10 civarında. Yani her 7-8 çocuktan biri astımlı, 40 yaş üstü her beş kişiden birinde KOAH ve kalp hastalıkları çok yaygın. Kanser nedenli ölümler arttı. Demek ki o zaman bu süreçleri durduracak bir müdahale gerekiyor. Yani kişilere bir toplumda yaşa ve cinsiyete göre koruyucu önlemlerin alınması gereken risk yaklaşımıyla risklerin değerlendirip o risklere yönelik sağlık hizmetlerine sunulması önemli. Yani aşılar, eğitimler, sağlık eğitimleri, aile planlanması hizmetleri, taramalar, bunların hepsi koruyucu sağlık hizmetleridir.” dedi.
Faaliyet raporu sunulacak
Çağlayan, Tabip Odası’nın yaptığı ve yapmayı planladığı faaliyetler ile ilgili şu ifadelerde bulundu: “İlk öncelikle çalışmalarımızı 6’şar aylık faaliyet raporları olarak sunacağız. Çünkü hekimler ‘Tabip odası benim için ne yaptı?’ diye soruyor. Şeffaf bir biçimde neler yaptığımız görülsün istiyoruz. Her bir hekimlik faaliyetiyle ilgili, örneğin aile hekimliklerinin haklarıyla ilgili, özel hekimlerin haklarıyla ilgili komisyonlarımız var, Emekli hekimler komisyonu, asistan hekimler komisyonu, hatta tıp öğrencileri komisyonumuz bile var. Yani tıp öğrencilerinden başlayarak emekliliğe kadar hekimlerin ister kamuda olsun, ister özelde olsun sorunlarıyla ilgilenmek, bunları çözmek, savunuculuğunu yapmakla ilgili yasayla verilmiş görevlerimiz var.
MİLLETVEKİLLERİ İLE GÖRÜŞÜLDÜ
Özel hekimlik yapan hekimlerin odamıza üye olması zorunlu ancak kamu çalışanlarının üye olması gerekmiyor ve çoğu da üye değil. Bu da bizim gücümüzü azaltıyor. Bu yüzden biz üye sayımızı artırmaya yönelik faaliyetler yapmak istiyoruz. Üyelerimizle çeşitli anketler yaparak sorunlarımızı ve hedeflerimizi belirlemeye çalışıyoruz. Hem meslek içi eğitimler hem de halka yönelik eğitimler gerçekleştiriyoruz. Odamızın da üyeleri olan doktor Milletvekillerimiz Sayın Sadettin Hülagü ve Sayın Muhip Kanko’ya da ziyaret gerçekleştirerek meslektaşlarımızın sorunlarını aktardık. Ayrıca yerel yöneticilerimiz ile de temaslar kurarak sorunlarımızı aktarıyoruz. Diğer meslek odalarıyla ortak çalışmalar yürütüyoruz.”
Gebze’de temsilcilik açılacak
Prof. Dr. Çağlayan, “Kocaeli Çevre Platformu'nun ve Akademik Odalar Birliği'nin üyesiyiz. Yani sadece hekimlikle ilgili değil, aslında kentle ilgili, halkın sağlığıyla ilgili de çalışmalara da biz Tabip Odası olarak katkı veriyoruz. Bunun dışında önümüzdeki dönemde Gebze'ye de bir temsilcilik açmayı istiyoruz. Çünkü Gebze'de hekimlerimiz uzaklıktan yakınıyorlar. Önümüzdeki sonbahar bir temsilcilik seçimi olacak. Yine hastanelerde temsilcilerimiz olsun istiyoruz ki yaşadıkları sorunlarla birebir o temsilci arkadaşlarımıza ulaşabilsinler ve biz de anında bizim yapabileceğimiz müdahalelerde bulunalım. Ne kadar çok hekim ve hastane, Tabip Odası’na sahip çıkarsa o kadar güçlü oluruz.
SOSYAL ETKİNLİKLER DÜZENLENECEK
Sosyal etkinliklere de eğilmek istiyoruz. Günübirlik geziler, piknik, kahvaltı gibi etkinlikler yapmayı planlıyoruz. Tıp öğrencilerimize odamıza başvurmaları halinde burs veriyoruz. Elimizden geldiği kadar Tabip Odası bütçesinden kaynak ayırıyoruz ve tıp öğrencilerine belirli miktarlarda bir yıl boyunca burs veriyoruz. Hekimlerin yanında olduğumuzu hissetmelerini istiyoruz. Önümüzdeki süreçte de hem eğitim çalışmalarına hız vereceğiz, hem örgütlenme faaliyetlerine hız vereceğiz. Teknik raporlar oluşturmayı düşünüyoruz. Bu kente dair yaşanan sağlık sorunlarıyla ilgili çalışmalar, anketler, araştırmalar yapıp sonuçları kamuoyuna sunmayı hedefliyoruz.” sözlerini kaydetti.
