Şöyle bir durup kendimize baktığımızda, hep bir şeylerin peşinde koştuğumuzu görürüz. İnsanoğlu dediğin, aslında bir eksiklik duygusuyla doğar dünyaya. Üşürüz, acıkırız, korkarız... İşte tam bu anlarda, o hayatta kalma dürtüsü bizi bir şeyler bulmaya, keşfetmeye zorlar. İlk insanı mağaradan çıkarıp toprağı işlemeye, gökyüzündeki yıldızları saymaya iten şey, düpedüz o tatlı canını koruma ve hayatını kolaylaştırma telaşıydı. Yani işin aslı, hikayemiz en başta o çok somut, o çok dünyevi "ihtiyaçla" başladı. Açtık ve doyulmak istedik; zayıftık ve güçlenmek istedik. Bilim, tam da bu çaresizliğin içinden doğan bir can simidi oldu bize.
Ama insanın içine o bilgi zehri ya da şifası —artık ne derseniz— bir kez kaçmaya görsün; işin rengi hemen değişiveriyor. İşte tam burada ruhumuzun o doymak bilmez psikolojik dehlizlerine giriyoruz. Karnı doyan, sırtı ısınan insan rahat durmuyor. Zihnimiz konforu bulduğu an, kendine yepyeni dertler, yepyeni açlıklar icat etmekte üstüne olmayan bir fabrika gibi çalışıyor. Bilim adamı laboratuvarda sırf meraktan, evrenin o gizemli tınısını duymak için bir formül buluyor. O gün için hiçbir işe yaramayan o soyut bilgi, bir bakıyorsunuz birkaç nesil sonra hepimizin elinde, onsuz yaşayamayacağımızı sandığımız, yokluğunda panik krizleri geçirdiğimiz kocaman bir "ihtiyaca" dönüşmüş. Meğer o çok güvendiğimiz irademizle yarattığımız ihtiyaçlar, aslında bilimin bize fısıldadığı tatlı illüzyonlarmış.
Meseleye sadece et ve kemikten ibaret bir canlı olarak bakarsak bu döngüyü çözemeyiz; bizi biz yapan o manevi dünyaya da bir pencere açmak şart. Hani tasavvufta o içimizi titreten kadim bir sır vardır: "Ben gizli bir hazineydim, bilinmek istedim..." der Yaratan. Bu aslında varoluşun en temel yasasıdır. Evren, özü itibariyle bir "bilinme, keşfedilme" arzusuyla tasarlanmıştır. Bizler bu dünyaya bir yanımızla sonsuz bir acziyet ve muhtaçlık içinde geliriz. Kalbimiz titrer, ruhumuz daralır ve sığınacak bir hakikat, bizi rahatlatacak bir bilgi ararız. Biz ihtiyaç duyup samimiyetle kapıyı çaldığımızda, ilahi ilim perdelerini bir bir aralar; bize tıbbı, fiziği, evrenin nizamını bahşeder. Fakat ne gariptir ki, o bilgiyi alıp cebe koyduğumuzda, o nizamın muazzamlığı karşısında bu kez ruhumuzda daha büyük bir hayranlık, daha derin bir arayış ihtiyacı peydahlanır. Bilgi bizi büyüledikçe, daha çok acıkırız hakikate.
Uzun lafın kısası dostum; bu hikaye ne tek başına bilimin ne de sadece ihtiyacın hikayesidir. Bu, insanın kendi kalbiyle aklı arasında mekik dokuduğu, bitmek bilmeyen o şahane sarkaç oyunudur. Gözümüzün ışığa ihtiyacı vardır evet, ama ışık da ancak onu görecek bir göz varsa anlam kazanır. Bizler hem muhtaçlığımızla bilimi besleyen, hem de bilimin ışığıyla yepyeni arzulara uyanan o garip, o büyüleyici yolcularız. Ne nehir yataktan ayrılır ne yatak nehirden; ikisi el ele tutuşup bizi insan kılma yolunda akıp gider.
